|
آداب و تشريفات هتل (بخش دوم)
واما تشریفات:
منابع جامعه شناختی، «حسن سلوک» را رفتارهای متعارف غیر اجباری میداند عامل آنها رفتارها را، صاحب فرهنگ، ادب میخوانند و مذهب. این رفتارها همچون قوانین نا نوشته، اصول منش انسانی را تدوین میکند، با این تفاوت که اگر کسی آن را رعایت نکند، مجازات رسمی قانونی ندارد. فقط در چشم دیگران، او را فاقد آداب خواهند نمایند که البته لقب خوشایندی نیست. به بیانی دیگر، این رفتارها همان آداب مختلف هستند که بسیاری از ما آنها تحت عناوینی چون آداب غذا خوردن، آداب سفر، آداب تعلیم و تعلم میشناسم و دارندگان آن را آدابدان میدانیم.
حسن سلوک(Good Manners) یا به طور خلاصه سلوک ((Manners از جمله عوامل موثر در ترقیات اجتماعی است که تأثیر آن از ثروت نیز به مراتب افزونتر و به قول شیخ سعدی «ادب مرد به ز دولت اوست». حتی گروهی بر این نکته پای میفشارند که بدون حسن سلوک، سایر ویژگیها مانند علم، ثروت و حتی نسب نیز نمیتواند عامل نیل به اهداف عالیه باشد و یا پس از نیل به مقصود، تداوم توفیق را تضمین نماید. در واقع، حسن سلوک، همان کمال دارایی فوق تصوری است که در شرح حالات رسول گرامی اسلام(ص)، از آن به عنوان «اخلاق محمدی» (درود خداوند و ملایک بر او باد) یاد میشود و خالق متعال در سوره مبارکه القلم در تحسین حسن سلوک پیامبر عظیم الشأن اسلام چنین میفرماید: « و انک لعلی خلق عظیم».
البته حسن سلوک بیشتر جنبه اختیاری و انفرادی دارد، اما اگر برخی از رفتارها و کردارهای به صورت قواعد و ضوابط اجتماعی در آید و در یک یا چند جامعه برای مدتی کوتاه یا بلند، تثبیت شود و مقبولیت عام یابد-خواه به صورت عادت و خواه به شکل سنت- و یا اجرا و عدم کاربرد آن به صورتی دارای ضمانت اجرا باشد، عنوان آداب و آیین معاشرت یا نزاکت (Etiquette) مییابد. ولی لازم به ذکر است همانگونه که از واژههای عادت و سنت بر میآید، این قواعد و ضوابط اجتماعی تابع زمان و مکان هستند به نحوی که گاه عادتی در زمان مناسب و در مقطعی دیگر، ناپسند و یا یک سنت اجتماعی در جایی و در میان قومی مقبول و در مکانی و در جمع اقوامی دیگر مذموم به نظر آید.
واژه تشریفات در ایران معادل کلمه پروتکل protocole مورد استعمال در بسیاری از زبانهای بیگانه، از ریشه لاتین Protokollum/Protocollun است که جهت شرح تزیینات و نحوه برگزاری مراسم دولتی، نظیر استقبال و بدرقه میهمانان عالی رتبه و ترتیب میهمانیهای رسمی و نحوه تعامل با نمایندگان سیاسی دول خارجه
|
|
به کار میرود. تشریفات خود به دو دسته عام و خاص تقسیم میشود. تشریفات عام، معانی و مصادیقی نزدیک به نزاکت، اما با خصوصیت بیشتر، تلخیص شده و هدفمندتر دارد، ولی تشریفات خاص، منحصر و محدود به دیپلماتها و روابط دیپلماتیک و سیاسی میباشد از جمله: آیین پذیرش، رفتار و مراودات بین دول حاکم با نمایندگیهای دیپلماتیک و نمایندگان سیاسی خارجی مقیم و آردیته و نیز تعامل با هیأتهای سیاسی از یک سو، و از سوی دیگر میان خود دیپلماتها و نمایندگیهای سیاسی مقیم یک کشور، و همچنین روابط سیاسی میان کشورها و بالاخره روش کار در سازمان ملل و سایر سازمانهای بین المللی.
ذکر این نکته ضروری است که کلمه «تشریفات» در ذهنیت عموم، گاه مترادف با تبذیر، اسراف، افراط، تجمل گرایی و نو- دولتی استعمال میشود. حال آنکه این واژه از مصدر«تشریف» و ریشه «شرف» است که اساسا بار منفی ندارد و یکی از معانی آن، بنا بر فرمایش حضرت امام حسن مجتبی (ع) احترام و تکریم قوم و قبیله است و در فرهنگ ملی ایرانیان، تکریم میهمان است. در این معنی, تشریفات هرگز مترادف با تبذیر و تجمل گرایی و افراط و اسراف نیست که تشریفات راستین، دقیقا با این مقولات در تضاد میباشد و تردید نیست کسانی که به ظاهر از «تشریفات» پرهیز میکنند، قطعاً منظور آنها احتراز از آن عادات و سنن ناپسند مذکور است. البته باید اذعان نمود که برخی از مراسم و ترتیبات تشریفات در قبل از انقلاب اسلامی ایران و تعدادی از امور تشریفاتی معمول در بیشتر کشورهای دیگر، آمیزهای از اموری بود و هست که در اسلام منع و نهی شده است و طبعا طرح این مقولات نمیتواند در آموزشهای تشریفات در جمهوری اسلامی ایران جایگاهی داشته باشد. جالب آنکه نه تنها اکثر قریب به اتفاق سلوک حسنه و نزاکتهای اجتماعی و نیز بسیاری از ترتیبات معقول و پسندیده در تشریفات خاص متأثر از مبانی راستین اسلام و سایر ادیان الهی، و نیز رفتارها و کردارهای پسندیده ملی ایرانیان و سایر ملل متمدن و با فرهنگ است. |